fbpx
Apostazja 2021 - jak odejść od Kościoła katolickiego

Apostazja w 2021 – jak wypisać się z Kościoła katolickiego

Spis treści

Rok 2020 stał się najprawdopodobniej początkiem rewolucji, której skutki będą dla Kościoła katolickiego w Polsce bardzo poważne. Apostazja to słowo padające częściej, niż kiedykolwiek w naszej historii.

Do najczęściej zadawanych w Internecie pytań należą te dotyczące formalnego wystąpienia z Kościoła – „czym jest apostazja?”, „jak dokonać apostazji?”, „apostazja – jak to zrobić?” – to tylko przykładowe wpisywane w pasku wyszukiwarki przez Polaków hasła, po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego 22.10.2020 r. 

Dokonanie apostazji nie jest trudne, wymaga jednak spełnienia kilku warunków. Jak najszybciej przebrnąć przez biurokrację? Jakie dokumenty są potrzebne i jakich procedur możesz się spodziewać? Co tak naprawdę decyzja o dokonaniu apostazji oznacza dla Ciebie i dla Kościoła?

Strajk kobiet - transparenty dot. Kościoła
Foto: Marcin Stępień / Agencja Gazeta

Czym jest apostazja?

Apostazja to pochodzące z języka greckiego słowo oznaczające porzucenie religii lub wiary religijnej. Choć mianem apostazji określa się często formalne wystąpienie z Kościoła katolickiego, Słownik Języka Polskiego definiuje apostazję jako odstępstwo od wyznawanej wiary lub przekonań.

Kodeks Prawa Kanonicznego apostazją określa natomiast całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej.

Dokumentem, w którym zebrane zostały wszystkie procedury i formalności, które należy przeprowadzić, aby dokonać apostazji, jest Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła.

Warto wspomnieć jednak, że apostazja to nazwa umowna formalnego wystąpienia z Kościoła, które wcale nie musi się wiązać z apostazją właściwą, czyli wyrzeczeniem się wiary. W końcu w dzisiejszych realiach nie trzeba być ateistą, aby nie chcieć mieć nic wspólnego z Kościołem katolickim.
Bóg tak - Kościół nie
Źródło: Polityka.pl

Apostazja - powody do złożenia aktu

Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła został wydany w 2016 roku. Honorowany przez władze jako prawo państwowe, narzuca osobom, chcącym opuścić Kościół, wymóg zamieszczenia w oświadczeniu woli motywów formalnego odejścia z Kościoła. 

Kontrowersyjny zapis, przez kilka lat szeroko krytykowany jako niezgodny z Konstytucją, jest dziś pewnego rodzaju orężem przeciwników Kościoła katolickiego.

Chęć dokonania apostazji w niemal każdym przypadku wiąże się z licznymi pytaniami, nie tylko ze strony księdza, ale też rodziny, przyjaciół i znajomych. Ile osób jednak, tyle powodów. Co ciekawe, w ostatnim czasie formalne wystąpienie z Kościoła coraz bardziej traci głównie religijny charakter, skupia się natomiast na niszczącej roli Kościoła w społeczeństwie, jest swoistym protestem przeciwko jego nadużyciom. W jaki sposób motywowane są najczęściej akty apostazji?

1. Apostazja jako sprzeciw przeciwko nadużyciom Kościoła

Molestujący ksiądz

Wyrażenie swojego ogólnego sprzeciwu to jeden z najczęściej podawanych dziś powodów apostazji. 

Krytyka Kościoła, odciskającego piętno na polskim społeczeństwie i polityce, nie bez powodu w ostatnich latach przybiera na sile. Osoby, podające powód apostazji, mają nadzieję, że szczegółowo opisana krytyka Kościoła zapoczątkuje proces zmiany wysokiej pozycji Kościoła. Akty apostazji pisane dziś przez zwykłych ludzi, zawierają bardzo rozbudowaną krytykę, która jest silnym dowodem na chęć przeciwstawienia się wyniszczającej władzy Kościoła w naszym kraju. 

Przynależność do Kościoła jest dla wielu ludzi konfliktem sumienia, niezgadzaniem się z dogmatami i nauką Kościoła, która coraz częściej okazuje się po prostu krzywdząca i zdemoralizowana.

2. Rozdział Kościoła i ewangelii, czyli hipokryzja Kościoła katolickiego

Do której ksiądz przyjmuje
Autor: Grzegorz Sobczak

Kościół coraz bardziej odchodzi od przesłania, które powinien głosić. Stał się organizacją kojarzoną przez wielu z mową nienawiści, poniżaniem i nieszanowaniem mniejszości, bezkarnością nawet w obliczu pedofilii czy zbyt mocnym skupieniem na kwestiach finansowych i kulturowych

W ostatnich tygodniach kościelna pedofilia i wrogi stosunek do osób nieheteronormatywnych to jedne z najczęściej pojawiających się w oświadczeniach woli powody apostazji. 

3. Wyrażenie swojej niezależności

Ateiści

Bardzo często człowiek po prostu czuje, że z pewnymi rzeczami się nie identyfikuje. Dokonanie apostazji może być pewnego rodzaju wyzwoleniem, określeniem własnej tożsamości i osobowości. Jest to też swego rodzaju akt niezależności i wyrażenie własnego zdania.

Ten argument jest często ignorowany, ponieważ jesteśmy tak bardzo przyzwyczajeni do katolicyzmu, jako polskiej kategorii domyślnej. Wyobraźcie sobie jednak, że jesteście oficjalnie zapisani jako muzułmanie, pomimo tego, że nie wyznajecie islamu. Czy ktokolwiek kwestionowałby Waszą chęć wypisania się z tej wspólnoty?

4. Kościół a rozwój ludzkości

Jak kondomy zmniejszą AIDS

W uzasadnieniach dołączanych do aktów apostazji pojawią się również wątek anachroniczności. Kościół powtarzający antynaukowe teorie, podpierający się przestarzałymi naukami, nie przekonuje ludzi wykształconych, ludzi młodych, studentów. 

Kościół katolicki nie idzie z duchem czasu, kurczowo trzymając się średniowiecznych poglądów, które dziś nie mają już po prostu racji bytu. 

W tym samym kontekście często pojawia się kwestia praw kobiet, a także stosunek kościoła do zapłodnienia metodą in vitro i antykoncepcji.

5. Skłócanie społeczeństwa i nadmierne zaangażowanie w politykę

Tak Trwam

Kościół, którego nie da się oddzielić od władzy państwowej, dzielenie społeczeństwa – te argumenty powodują, że na akt apostazji decydują się często również osoby wierzące

Destrukcyjna rola kościoła polega tu na sianiu nienawiści, która zamiast propagować wzajemny szacunek i zgodę, niszczy poczucie wspólnoty i pogłębia podziały w społeczeństwie.

6. Apostazja jako odcięcie się od katolickich obrządków

Zmuszanie dzieci do chrztu świętego

Chrzest dziecka, ślub kościelny, pogrzeb katolicki – nawet jeśli nie jesteśmy przeciwnikami kościoła, z częścią obrzędowo-religijną może zupełnie nie być nam po drodze. 

Apostazja jest dla niektórych młodych ludzi sposobem na powstrzymanie rodziny przed naciskami na ślub czy ochrzczenie dziecka. Daje też pewność, że nikt na siłę nie zorganizuje nam katolickiego pogrzebu, kiedy naszą wolą jest pogrzeb świecki.

7. Pokazanie, że jest nas wielu

Ateiści

W Polsce nie prowadzi się obecnie statystyk apostatów, za oficjalny powód podając małą ich liczbę. Jeśli jednak ludzi chętnych do apostazji będzie więcej, to uda nam się przykuć na siebie uwagę ze statystycznego punktu widzenia i nie będzie już tak łatwo mamić ludzi, że 90% Polaków to katolicy.

Jak dokonać apostazji?

Poniżej znajduje się instrukcja apostazji krok po kroku, a pod nią lista dokumentów, jakie będą potrzebne. 

W złożeniu aktu apostazji wszystko sprowadza się do tego, aby osobiście złożyć u proboszcza oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła. 

Akt taki nie może być wysłany pocztą ani mailem, również pismo złożone przed urzędnikiem cywilnym nie wywoła żadnych skutków. 

Oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła musi zostać przyjęte przez kompetentną władzę kościelną, a złożone osobiście przez osobę pełnoletnią, zdolną do czynności prawnych, świadomą i posiadającą wolną wolę. Akt apostazji należy złożyć w formie pisemnej u proboszcza parafii w miejscu zamieszkania, posiadając przy sobie świadectwo chrztu.

Sposób na dokonanie apostazji określa procedura wyznaczona przez polski Episkopat w październiku 2015 roku. Procedura ta została rok później zatwierdzona przez Watykan. 

Apostazja krok po kroku - infografika z instrukcją

Krok 1 - odbierz świadectwo chrztu

Osoba, która chce dokonać apostazji (w dekrecie KEP nazywana odstępcą), musi odebrać świadectwo chrztu z parafii, w której była ochrzczona. 

Jeśli było się chrzczonym w parafii obecnego miejsca zamieszkania, to można odebrać świadectwo chrztu podczas składania aktu apostazji, w ten sposób załatwiając wszystko za jedną wizytą. 

Krok 2 - przygotuj dokumenty

Następnie należy przygotować pisemne oświadczenie woli w trzech egzemplarzach, do jednej z nich dołączyć odpis aktu chrztu i osobiście złożyć te dokumenty w parafii miejsca zamieszkania. Szczegóły znajdziesz poniżej w sekcji Dokumenty, których potrzebujesz, aby dokonać apostazji.

Krok 3 - przebrnij przez rozmowę z księdzem

Nie obędzie się bez rozmowy z proboszczem, która ma obowiązek podjęcia próby przekonania odstępcy do zmiany zdania. 

Dekret Episkopatu nakazuje mu bowiem „podjąć z miłością i roztropnością starania duszpasterskie, aby zachęcić składającego oświadczenie woli do porzucenia jego zamiarów i obudzić wiarę zaszczepioną weń przez sakrament chrztu”. 

Osobiście zachęcam, żeby nie iść z bojowym nastawieniem i nie traktować księdza jak wroga. Dojrzała rozmowa dwóch dorosłych ludzi z pewnością nikomu nie przyniesie żadnej szkody. Jeśli jednak przedstawiciel Kościoła nie będzie Was traktował poważnie i procedura stanie się uciążliwa, możecie zastosować skrót i poprosić o wydanie świadectwa chrztu, ponieważ przyjmujecie nową wiarę i potrzebujecie go dla innego kościoła uznającego chrzty katolickie (np. prawosławnego). Takie coś nie powinno jednak mieć miejsca, ponieważ Kościół nie ma prawa odmówić uszanowania Waszej decyzji.

Księża podczas rozmowy często dopytują też o szczegóły motywacji, która kieruje odstępcą, a także pouczają o prawno-kanonicznych skutkach wystąpienia z Kościoła. 

Jeśli proboszcz nie zdoła Cię przekonać, w jego obecności podpisujesz trzy egzemplarze aktu wystąpienia. Jeden z nich proboszcz musi wysłać do kurii.

Krok 4 - oczekuj weryfikacji

W kurii pismo jest ponownie weryfikowane – tym razem przez biskupa. 

Jeśli akt apostazji jest napisany poprawnie, biskup poleca parafii chrztu sporządzenie w księdze chrztu odpowiedniej adnotacji

Świadectwo chrztu z adnotacją możesz potem w tej parafii odebrać.  

Dokumenty, których potrzebujesz, aby dokonać apostazji

Aby dokonać apostazji, należy złożyć w parafii pisemne oświadczenie woli, zwane aktem apostazji. Takie oświadczenie powinno zawierać:

  1. Dane personalne odstępcy.
  2. Dane dotyczące daty i parafii chrztu.
  3. Informację o tym, że odstępca jest w pełni świadomy konsekwencji, jakie niesie za sobą apostazja i odchodzi z Kościoła dobrowolnie, a także co stanowi motywację do decyzji o apostazji. 

Akt apostazji powinien być własnoręcznie podpisany przez odstępcę. Nie może też budzić żadnych wątpliwości w kwestii woli odstępcy co do opuszczenia Kościoła. Należy przygotować trzy egzemplarze: dla siebie, dla proboszcza i dla kurii.

Akt chrztu w przypadku parafii innej, niż parafia chrztu

Jeśli akt apostazji składasz w parafii innej niż parafia chrztu, musisz do pisma dołączyć odpis świadectwa chrztu. Taki odpis możesz uzyskać w kancelarii parafii chrztu – osobiście od ręki lub pocztą. Jeśli proboszcz utrudnia wydanie aktu, należy powołać się na art. 34 dekretu Episkopatu o ochronie danych osobowych. Można też złożyć skargę do Kościelnego Inspektora Danych Osobowych.

Wzór apostazji do pobrania

W orzeczeniu woli możesz podać absolutne minimum, jakim chcesz się podzielić, a możesz też wylać wszystkie żale na papier. Przygotowałem dla Was prosty wzór, którym możesz się posiłkować:

Apostazja – konsekwencje

Bardzo często osoby z najbliższego otoczenia odstępcy zadają pytanie „Po co Ci to?”. Warto więc wiedzieć, jakie skutki ma akt apostazji. 

Do skutków prawno-kanonicznych wystąpienia z Kościoła (na pewno poinformuje Cię o nich proboszcz podczas rozmowy), należą:

  • Zakaz przyjmowania i sprawowania sakramentów i sakramentaliów, a także pozbawienie pogrzebu kościelnego. Choć nie możesz wziąć ślubu w kanonicznej formie, możliwe jest jednak wzięcie ślubu w formie przewidzianej dla pary mieszanej (gdy tylko jedno z małżonków jest wyznania katolickiego).
  • Zakaz ministerialnego udziału w obrzędach kultu (np. nie możesz zostać chrzestnym lub świadkiem na ślubie, chociaż to ostatnie pozostawia pole do dyskusji).
  • Zakaz przynależenia do publicznych stowarzyszeń, organizacji kościelnych, ruchów katolickich itp.

W świetle prawa cywilnego akt apostazji niczego nie zmienia – prawo polskie jednakowo traktuje ludzi należących bądź nie do związków wyznaniowych. Jedynym prawnym skutkiem jest więc to, że Kościół jest zobowiązany zaprzestać przetwarzać Twoje dane osobowe. 

Niestety odstępca musi być jednak przygotowany na pewne sankcje społeczne – konflikty rodzinne, a czasem, w skrajnych przypadkach, nawet niektóre formy ostracyzmu społecznego. 

 

Apostazja FAQ – najczęściej zadawane pytania

Choć w kontekście ostatnich wydarzeń o apostazji mówi się w Polsce coraz więcej, wciąż pojawia się wiele pytań. Poniżej znajdziesz odpowiedzi na pytania pojawiające się najczęściej.

1. Czy apostazja oznacza to samo, co wystąpienie z Kościoła?
Apostazja to wyrzeczenie się wiary chrześcijańskiej. Nie do końca więc jest to to samo. Jako że dokonując apostazji, formalnie występujemy z Kościoła katolickiego, przyjęło się więc używanie tych pojęć zamiennie.
2. Jestem osobą wierzącą, ale nie zgadzam się z naukami Kościoła katolickiego. Czy mogę dokonać apostazji?

Tak. Coraz więcej osób wierzących decyduje się na dokonanie apostazji jako sprzeciw przeciwko temu co robi Kościół katolicki.

3. Czy za wydanie aktu chrztu trzeba zapłacić? Czy podczas wizyty w kancelarii też będą mnie „nawracać?”
To, czy akt chrztu jest płatny, zależy od konkretnej parafii. Może być ustalona kwota lub opłata „co łaska”. Jest to jednak zwykle koszt ok. 10 – 20 zł w przypadku aktu skróconego. Akt chrztu wydawany jest zwykle przez pracownika kancelarii, który nie ma żadnego obowiązku próbować Cię nawracać. Akt chrztu najlepiej odebrać osobiście, jednak można upoważnić notarialnie kogoś z rodziny lub poprosić kancelarię o wysłanie aktu pocztą.
4. Czy muszę szczegółowo opisać swoje powody wystąpienia z Kościoła?
Prawo świeckie nie wymaga podania szczegółowych powodów wystąpienia z Kościoła katolickiego. Niestety wciąż jednak niektórzy księża oświadczenie bez podania powodów mogą uznać za błędne formalnie. Może to utrudnić i wydłużyć cały proces. Dlatego lepiej podać powód złożenia wniosku. Podobnie jest z kwestią osobistego złożenia pisma – prawo świeckie nie nakazuje złożenia go osobiście, jednak Kościół w większości przypadków nie przyjmie oświadczenia, które nie zostało złożone osobiście.
5. Czy oświadczenie może przyjąć ode mnie jakikolwiek ksiądz?
Nie. Najczęściej w parafii takie oświadczenie może przyjąć tylko proboszcz. Przepisy kościelne wymagają też, aby oświadczenie woli składać w miejscu rzeczywistego zamieszkania.
6. Po co składa się oświadczenie aż w trzech egzemplarzach?

Nie jest to wymagane, ale jest to najbezpieczniejsza opcja. Twój egzemplarz z pieczęcią parafii będzie Twoim dowodem, jeśli dojdzie do jakiegoś „nieporozumienia” lub „zagubienia dokumentów”.

7. Czy mogę zabrać kogoś ze sobą na rozmowę z proboszczem?

Oczywiście. Wsparcie przyda Ci się na wypadek trudności, gdy np. proboszcz będzie zbyt nachalnie Cię zniechęcał.

8. Ile trwa cały proces dokonania aktu apostazji?

Średnio cały proces włącznie z adnotacją w księdze chrztów trwa około miesiąca.

9. Czy dostanę jakieś powiadomienie lub zaświadczenie?

W księdze chrztów zostanie dokonana adnotacja o Twoim formalnym wystąpieniu z kościoła. Nie dostaniesz żadnego zaświadczenia, sam musisz wystąpić o wydanie nowego aktu chrztu. Możesz oczywiście pójść sprawdzić, czy adnotacja została wpisana do księgi.

10. Co jeśli proboszcz podczas rozmowy nie chce przyjąć oświadczenia woli i sprawia trudności?

Zdarza się to coraz rzadziej, ale jednak się zdarza. Dobrze jest przed wizytą przeczytać Dekret KEP, który obowiązuje wszystkich proboszczów i biskupów. Jeśli proboszcz nie chce przyjąć poprawnie wypełnionego oświadczenia, można złożyć na niego skargę w Kurii.

11. Czy po dokonaniu apostazji mogę wziąć ślub kościelny z osobą wierzącą lub ochrzcić dziecko?

Tak, możesz wziąć ślub kościelny – występujesz wtedy jako strona akatolicka. Druga strona musi natomiast dostać na ślub dyspensę od biskupa. Nie ma też żadnych przeszkód, aby ochrzcić dziecko.

12. Czy jeśli w przyszłości zmienię zdanie, mogę wrócić do wspólnoty Kościoła?

Tak, możesz to zrobić w każdej chwili.

13. Czy z Kościoła mogę wypisać też dziecko?

Nie. Dokonać apostazji może dokonać tylko osoba pełnoletnia w swoim imieniu, z pełną świadomością konsekwencji.

14. Czy dokonanie apostazji wypływa na sakramenty, w których brałem udział w przeszłości, np. ślub kościelny?

Nie. Sakramenty wciąż obowiązują. Dodatkowo apostazja jednej osoby nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji dla osób trzecich.

0 0 votes
Article Rating
guest
8 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
Franciszek

Jestem apostatą od 2012 roku i nie miałem z tym żadnego problemu. Wiem, że księża nie ułatwiają – co jest zrozumiałe. Bardzo dziękuję autorowi tej strony w imieniu przyszłych apostatów. Serdecznie pozdrawiam.

Franciszek

Panie Arturze, z góry dziękuję za ujawnienie swego nazwiska – słuchałem pańskich wielce kulturalnych wypowiedzi dotyczących apostazji.Bardzo mi zależy na bliższym poznaniu Pana.

Piotr

Nikt nie pisze że z apostazją wiąże się pozbawienie możliwości zbawienia Twojej duszy. Że jest to wielką tragedią , z której odstępca nie zawsze sobie zdaje sprawę. Dlatego jak nie podoba Ci się Twój proboszcz to zmień parafię i znajdź prawdziwego przewodnika duchowego. Wszystkiego dobrego bracie.

Aleksandra

Co w sytuacji gdy nie wiem w jakim kościele odbył się chrzest i nie jestem w stanie dowiedzieć się tego od rodziców, a nie posiadam aktu chrztu. Czy jest jakieś rozwiązanie?

Anna

Mieszkam za granicą i coraz częściej myślę o wystąpieniu z kk. Jednak mam obawy. Jakie konkretnie? Nie wiem sama, to lekki strach, chyba w dzieciństwie zbyt mocno wyprany mózg:) Od lat nie chodzę do kościoła i nic się złego nie stało:) Jednak przydałoby się kilka słów wsparcia. Pozdrawiam serdecznie:)